جستجوی پیشرفته

فریدون فرح‌اندوز، مردی که صدایش از نوار کاست تا واشینگتن آمد

اگه روزی تو خونه‌ای ایرونی صدای آروم و گرم کسی و شنیده باشید که شعر میخوند و انگار فقط واسه شما میخوند، خیلی احتمال داره اون صدا مال فریدون فرح‌ اندوز باشه.

اسفند ۱۳۲۵ و تو خیابون ناصرخسرو تهرون، بچه‌ای به دنیا میاید که هنوز نمیدونند قرارِ نسلای بعدی از صداش لذت ببرند. درس میخونه و مدرسه رو تموم میکنه و میره سراغ دانشگاه تهران، اما نه ادبیات و هنر، زیست‌شناسی میخونه و شاید جالب‌ترین تناقض زندگیش همین باشه، مردی که با علمِ سلول و ارگانیسم بزرگ شد، عمرش و صرف شعر و کلمه کرد.

حدود نوزده‌سالگی پاش به رادیو تهران باز میشه. اول تو نمایش‌های رادیویی، با صدایی که هنوز دنبال خودشه میگرده و یه سال بعد دیگه استخدام رسمی تلویزیون ملی ایران میشه و تا آستانه‌ انقلاب ۵۷ همون‌ جا میمونه.

اون سال‌ها فقط پشت میکروفن ننشست، مدیر و سردبیر خبر شبکه‌ دوم شد و برنامه اجرا کرد و به شهرهای مختلف سفر کرد تا تلویزیون و تو مراکز استان‌ها راه بنداره، یعنی بخشی از اوردن تصویر به خونه‌ مردم کار ایشون بود.

بین راه، شیش ماه هم راهی میشیگان آمریکا شد تا ارتباطات و رادیو و تلویزیون بخونه و برگشت و صدها برنامه ساخت و با چهره‌های بزرگ فرهنگی و ادبی و سیاسی اون روزگار حسابی گفت‌وگو کرد.

ولی زمستان ۱۳۵۷ همه‌چیز عوض شد و ایشون دیگه نتونست تو تلویزیون بمونه. اما بیکار ننشست و با تورج نگهبان و علیرضا میبدی یه مجله‌ای ساخت که هیچ کاغذی نداشت، مجله صدا، مجله‌ای که روی نوار کاست ضبط میشد و فقط سه شماره دراومد ازش، ولی همون سه شماره اولین مجله‌ صوتی ایران شد.

تو همین دوره بود که صداش پشت مستندها و آنونس فیلم‌ها بود و روایتگر فیلم محمد رسول‌الله شد، آخرین کار رسانه‌ایش قبل ترک ایران. اما شاید موندگارترین کارش از قبل از انقلاب بود، روایت مجموعه‌ بیست‌و یک ‌قسمتی دنیا در جنگ.

۱۳۵۸ مهاجرت کرد به آمریکا و بیست و سه سال اونجا موند که از خبر تا برنامه‌های فرهنگی و ادبی و سینمایی مردم دور نمونند  و تو تمام ایشون سالها صدایی بود که ایرانیان دور از وطن به بهش گوش میدادند.

۱۳۸۲ از اخبار فاصله گرفت و رفت سراغ اون چیزی که واقعن دوستش داشت، شعر، شعرا رو خودش میخوند و انتخاب و اجرا میکرد. آلبوم ‌های با سلامی دوباره، فریاد در باد و صدای عشق حاصل همین دوره‌ هستند از تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم اخوان ثالث تا نیما، شاملو، فروغ، سپهری، مشیری، نادرپور و سیمین بهبهانی.

بعد نوبت کتاب های گویا رسید. به دعوت موسسه‌ی کتاب گویا آثار علی‌اکبر سعیدی سیرجانی رو اجرا کرد، ضحاک ماردوش، افسانه‌ها و سیمای دو زن و بعد سراغ حافظ و خیام و مولانا رفت. رباعیات خیام و بر اساس پژوهش صادق هدایت در مجموعه‌ی هفت هزار سالگان خوند و از دل غزلیات شمس، حجره‌ی خورشید رو ساخت. آرش کمانگیر، کسرایی رو هم در نسخه‌ی دوزبانه اجرا کرد و فارسی با صدای خودش و انگلیسی با صدای سوزی ضیایی اجرا کرد.

آثار صوتی و تصویری

با سلامی دوباره ۲۰۰۳، مجموعه‌ای صوتی از شعرهای نادر نادرپور، آن پرتو سوزان جادویی، فریدون مشیری، مسافر، سیمین بهبهانی دوباره میسازمت وطن، سیاوش کسرایی، آرش کمان‌گیر و مهدی اخوان ثالث تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم.

فریاد در باد ۲۰۰۶، کتاب صوتی با گزینش و اجرای فریدون فرح‌ اندوز. موسیقی متن و ترکیب صدا از کاوه ادیب. فیلمکس مدیا.

صدای عشق ۲۰۰۶، شعرهایی از فریدون فرح ‌اندوز، هوشنگ ابتهاج، مهدی اخوان ثالث، سیمین بهبهانی، سهراب سپهری، احمد شاملو، فروغ فرخزاد، فریدون مشیری، حمید مصدق، نادر نادرپور و نیما یوشیج. صدا فریدون فرح‌اندوز. موسیقی متن و ترکیب صدا: کاوه ادیب. تهیه‌کننده سهراب اخوان.

هفت هزار سالگان ۲۰۰۹، مجموعه‌ صوتی رباعیات خیام بر اساس پژوهش صادق هدایت، با صدای فریدون فرح ‌اندوز، آهنگساز، محمدرضا علیقلی. تهیه‌کننده،سهراب اخوان. شامل دو سی‌دی، ناشر، موسسه‌ی صدای کتاب.

نوروز ۲۰۱۰، کتاب صوتی. تنظیم و اجرا: فریدون فرح‌اندوز، تهیه‌کننده سهراب اخوان.

فریدون مشیری و شعرش، کتاب صوتی با صدای فریدون فرح‌اندوز. موسیقی پابلو چاوز.

از دیار حبیب تا بلاد غریب اجرای صوتی گزیده‌ی شعرهای نادر نادرپور و شرح مختصری از تاریخچه‌ی زندگی نادرپور به روایت فریدون فرح‌اندوز. کتاب صوتی با صدای فریدون فرح‌اندوز. موسیقی متن: محمدرضا علیقلی. ضبط و تدوین کاوه ادیب. کارهای هنری: محمد رامهرمزی.

سهراب سپهری اجرای صوتی و تصویری گزیده‌ی شعرهای سهراب سپهری و شرح مختصری از تاریخچه‌ی زندگی سپهری به روایت فریدون فرح‌اندوز. کتاب صوتی و دی‌وی‌دی تصویری، تدوین و انتخاب موسیقی متن رامین برزگر. تیتراژ کاوه ادیب. طراحی: محمد رامهرمزی.

حجره‌ خورشید گزیده‌ی غزلیات شمس مولوی. کتاب صوتی. موسیقی متن عباس بختیاری. تدوین و درهم‌آمیزی صدا و موسیقی کاوه ادیب. طرح و نقش محمد رامهرمزی. تهیه و اجرا فریدون فرح‌اندوز.

غزل‌های حافظ اجرای صوتی و تصویری با صدای فریدون فرح‌اندوز، منتشرشده در تلویزیون اندیشه.

آرش کمانگیر مجموعه‌ی دوزبانه‌ی اثر سیاوش کسرایی به زبان فارسی و انگلیسی. اجرای فارسی با صدای فریدون فرح‌اندوز و اجرای انگلیسی با صدای سوزی ضیایی. مؤسسه‌ی کتاب گویای ایران.

حرفی برای گفتن از سال۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷،  نویسندگی، تهیه و اجرای بیش از صد قسمت برنامه‌ی تلویزیونی.

بگومگو، اپیزود ۲۵ سیاوش ۲۰۲۶،  اجرای افتخاری مطلع بخش آغازین.

هنوز در کار

واشینگتن حالا خانه‌اش است. از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ بیش از صد قسمت برنامه‌ تلویزیونی حرفی برای گفتن رو هم نوشت و تهیه کرد و اجرا کرد. و هنوز هم کنار نکشیدن، آثار قدیمی را دوباره پخش میکنند و کار تازه در شبکه‌های اجتماعی منتشر میکند و سال ۲۰۲۶ هم در آغاز اپیزود ۲۵ پادکست بگو مگو، یعنی سیاوش، به‌عنوان مهمان افتخاری صداشو شنیدیم.

نوامبر ۲۰۲۴، در مراسم صدای دیروز و امروز و هنوز در واشینگتن، جمعی از اهل فرهنگ دور هم جمع شدند تا از ایشون تجلیل کنند. اسمش خلاصه‌ خودشون بود صدای دیروز، امروز و هنوز.