جستجوی پیشرفته

یه صدا هست که اگه تو دهه‌ی پنجاه و شصت تلویزیون تماشا میکردید، حتما باهاش خاطره دارید، حتی اگه اسم صاحبش رو ندونید. صدایی که پشت چهره‌ مایکل لندون تو خانه‌ کوچک حرف میزد و تو یکی از پرمخاطب ترین برنامه‌های رادیویی تاریخ ایران، هر جمعه صبح مهمون خونه‌های مردم میشد. این صدا مال منصور غزنوی بود، یکی از اون استادایی که دوبله‌ی ایران رو ساختند، بدون اینکه هیچوقت خودشونو تو کادر تلویزیون ببینیم.

منصور خان غزنوی سال ۱۳۱۸ تو تهران به دنیا اومد. برخلاف خیلی از دوبلورای هم‌ن سلش که مستقیم رفتن سراغ گویندگی، غزنوی اول عاشق تئاتر شد و کارش رو با بازی رو صحنه شروع کرد. ولی همون سالها بود که فهمید صداش یه تُن خاصی داره و یه میزانی داره که میتونه فراتر از صحنه‌ی تئاتر بره و وارد خونه‌ی میلیونها آدم بشه. از سال ۱۳۴۰، یعنی وقتی فقط بیست‌ و دو سالش بود، رسما وارد دنیای دوبله شد و همون‌ جا موند تا آخر عمر.

اون سال‌ها، دوبله‌ی ایران تازه داشت طلایی میشد. استودیوهایی که بعدها بهشون میگفتن مدرسه‌ی دوبله‌ی ایران، پر بودن از جوونایی که صداشون قرار بود برای همیشه با چهره‌ بازیگرای هالیوود و اروپا گره بخوره. غزنوی یکی از این جوونا بود و خیلی زود جاش رو باز کرد. غزنوی سالها، سبک کاریش بیشتر رفت سمت نقش‌های جوون و پرانرژی و همین باعث شد بشه صدای ثابت چند تا از بزرگ‌ترین ستاره‌های اون دوره.

آلن دلون، همون ستاره‌ای که همه می‌شناسیمش

اگه بخوایم از یه اثر شروع کنیم، باید از آلن دلون شروع کنیم. با اینکه خاص آقای خسروشاهی بود اما غزنوی تو اولین فیلم‌های آلن دلون، همون سالهایی که این بازیگر فرانسوی داشت تازه تبدیل به یه پدیده‌ جهانی میشد، صداش رو به فارسی برگردوند، تصور کن نسل‌های اول بیننده‌های ایرانی، اولین باری که با آلن دلون آشنا شدن، صداش صدای غزنوی بوده، یعنی هویت فارسی این ستاره‌ بزرگ سینمای اروپا، تو دستای غزنوی شکل گرفت. کنار دلون، اسمای بزرگ دیگه‌ای هم تو کارنامه‌ اش هست، مثل ترنس استامپ، آلبرت فینی، راس تامبلین، رابرت واگنر، جرج همیلتون، آودی مورفی یعنی تقریبا هر ستاره‌ جوون و خوش‌قیافه‌ای که تو اون دهه‌ها رو پرده میومد، احتمالش زیاد بود که صداش رو منصور غزنوی گفته باشه.

اگه بخوایم یکی دیگه از کارای مهمش رو معرفی کنیم، باید بریم سراغ سریال خانه‌ی کوچک، یکی از محبوب‌ترین سریال های خانوادگی‌ که تا حالا از تلویزیون ایران پخش شده. غزنوی تو این سریال، صدای مایکل لندون رو گفت، همون بازیگر و کارگردانی که نقش چارلز اینگلز، پدر خانواده رو بازی می‌کرد. برای نسلی که با این سریال بزرگ شد، صدای پدر تو خونه‌ کوچک، دقیقا همون صدای غزنوی بود، گرم، پدرانه و پر از احساسی که انگار خود بازیگر داشت فارسی حرف میزد.

بعد از انقلاب هم جناب غزنوی از دوبله کنار نکشید، یکی از کارهایی که تو این دوره ازش به یاد مونده، گویندگی تو سریال بو ژست بود، سریالی که هنوزم خیلیا وقتی اسمش میاد، صدای غزنوی تو ذهنشون زنده میشه.

فهرست کارای آقای غزنوی خیلی طولانی‌تر از اینایی که گفتیم قرار میگیره، تو فیلم سینمایی، گویندگی تابستان گرم و طولانی و مرد نامرئی رو هم تو کارنامه داره، تو ادبیات کلاسیک دوبله ‌شده، صدای نقش ماریوس تو بینوایان اقتباس از رمان ویکتور هوگو هم کار اونه و تو یه اثر دیگه به اسم سپیده در سیاهی هم گویندگی کرده. تو دنیای انیمیشن هم که بچه‌های اون نسل عاشقش بودن، غزنوی صدای کارتون پانزده پسر و دهکده‌ی حیوانات رو گفته، یعنی صداش نه فقط تو فیلمای بزرگسالان، که تو خاطره‌ی بچگی خیلیا هم جا داره.

توی فیلم اصل دومینو که تو ایران به بازی بزرگان معروفه،  به جای ادوارد آلبر رفت تو نقش راس. تو فیلم باغ شیطان هم صداش رو گذاشت رو کامرون میچل، جایی که نقش لوک دالی رو بازی میکرد، تو یکی از اون فیلمای کلاسیک هیچکاکی، یگانگان در ترن، به جای رابرت واکر حرف زد، همون‌جایی که نقش برونو آنتونی، یکی از عجیب‌غریب‌ترین آدمکشای تاریخ سینما رو بازی می‌کرد. تو تابستان گرم و طولانی هم که قبلا بهش اشاره کردیم، جای آنتونی فرنسیوسا نشست در نقش وارنر.

تو فیلم خداحافظ چارلی، غزنوی صداشو گذاشت رو نقش جرج تریسی. بعدش رفت سراغ یه فیلم فرانسوی ‌مآب دسته سیسیلی‌ها، جایی که به جای ایو لوفوبرو، نقش لدو مانالزه رو گفت.

یکی از سنگین‌ترین کاراش شکارچی گوزن، همون فیلم برنده‌ اسکاری که کریستوفر واکن توش نقش نیک رو بازی کرد و دوبله‌ اولش رو غزنوی انجام داد. یه رکورد قشنگ برای کارنامه‌ اش بود و تو فیلم شورش بی‌دلیل، یکی از فیلمای نمادین دهه‌ پنجاه میلادی، به جای سال مینئو حرف زد در نقش پلاتو.

تو فیلم گرگ‌های جوان، جای جرج همیلتون نشست، تو نقش تونی مک‌داول که کاملا مدرن بود به جای جیمز فاکس حرف زد، نقش جیمی اسمیت.

و یه چیز جالب دیگه اینکه جناب غزنوی یکی از بهترین مجریان رادیو هم بودند، برنامه‌ صبح جمعه با شما، یکی از خاطره‌انگیزترین برنامه‌های رادیویی تاریخ ایران، با صدای ایشون هر هفته پخش میشد، برنامه‌ای که برای خیلی از خانواده‌های ایرانی، بخشی از روتین صبح جمعه بود.

آقای منصور غزنوی برادر خانم مینو غزنوی هستند، یکی دیگه از دوبلورای معروف ایران، همون خانومی که صدای یانگوم تو سریال جواهری در قصر رو گویندگی کردند. جالبه که خود خنم غزنوی گفتند که از هشت سالگی، به تشویق برادرشون منصور وارد دنیای دوبله شدند. یعنی منصور غزنوی نه فقط صداش رو به دنیا هدیه داد، بلکه یه نسل جدید از دوبلورا رو هم وارد این حرفه کرد. آقای غزنوی خودشون همسر خواهر نادره سالارپور بودند، همون دوبلوری که صدای پینوکیو رو تو خاطره‌ی خیلی از ایرانیا ثبت کردند.

تو اواسط دهه‌ی شصت، آقای غزنوی به فرانسه مهاجرت کردند و سال‌ها اونجا زندگی کردند ولی بعد از یه دوره‌ طولانی اقامت خارج از کشور، دوباره به ایران برگشتند، انگار دلش ون نمیخواست جایی جز خونه‌ خودشون پیر بشن.

آقای منصور غزنوی دوم شهریور ۱۳۸۸، در سن هفتاد سالگی، بر اثر ابتلا به سرطان گوارش، تو خونه‌ خودشون در تهران درگذشتند و با رفتنشون، جامعه‌ هنری ایران یکی از صداهایی رو از دست داد که بی‌سروصدا، پشت صحنه، بخشی از تاریخ سینما و تلویزیون این مملکت رو ساخته بود.

شاید هیچ‌وقت چهره‌ش رو نشناسیم، ولی صداشون، همون‌طوری که پشت آلن دلون و مایکل لندون نشسته بود، هنوز تو خاطره‌ی نسلی که با اون سریالا بزرگ شد، زنده‌ست.